AI może pogłębiać nierówności edukacyjne. Nie wystarczy dać uczniom dostępu do chatbota

Raport RAND (otwiera się w nowej karcie) opublikowany w listopadzie 2026 roku pokazuje wyraźne różnice między amerykańskimi gospodarstwami domowymi. W maju 2026 roku z AI korzystało 84% rodziców z rodzin o rocznych dochodach co najmniej 150 tys. dolarów, wobec 63% rodziców z dochodami poniżej 50 tys. dolarów. W ciągu około 15 miesięcy różnica między tymi grupami wzrosła z 15 do 21 punktów procentowych.Źródło: RAND ↓

Różnice widać również w podejściu do nauki dzieci. AI do pracy szkolnej polecało swoim dzieciom 67% rodziców z najwyższej grupy dochodowej i 45% z najniższej. Z kolei 17% rodziców z najwyższymi dochodami deklarowało zachęcanie dzieci do korzystania z AI zawsze, gdy pozwalają na to zasady szkoły. Wśród nastolatków korzystanie z AI przy odrabianiu prac domowych deklarowało 57% uczniów z rodzin o najwyższych dochodach i 43% z najniższych.Źródła ↓

Badanie obejmowało około 1000 rodziców i 1800 nastolatków w USA w wieku 12–18 lat. Autorzy analizowali cztery ankiety przeprowadzone w latach 2025–2026. Dane pokazują różnice w zachowaniach i deklaracjach, ale nie dowodzą, że sam dochód rodziny powoduje określone wyniki w nauce ani że częstsze korzystanie z AI automatycznie poprawia osiągnięcia ucznia.Źródła ↓

Wyniki OECD PISA 2025 (otwiera się w nowej karcie) pokazują, że szkoła może być ważnym miejscem uczenia krytycznego korzystania z AI. Średnio w krajach OECD 62,6% uczniów deklaruje, że podczas lekcji uczy się oceniać informacje wygenerowane przez AI. Jednocześnie uczniowie z mniej uprzywilejowanych społeczno-ekonomicznie środowisk rzadziej zgłaszają, że mają takie możliwości.Źródła: OECD PISA 2025, OECD — Polska ↓

OECD odnotowuje również, że uczniowie, którzy często używają AI do wspierania nauki i jednocześnie ćwiczą w szkole ocenianie treści wygenerowanych przez AI, osiągają nieco wyższe wyniki w naukach przyrodniczych niż część pozostałych grup. Nie jest to dowód związku przyczynowego. Raport podkreśla natomiast, że samo poszerzanie dostępu do narzędzi bez równoległego uczenia właściwego sposobu ich używania może nie przynieść oczekiwanych korzyści.Źródła: OECD PISA 2025, OECD — Polska ↓

W Polsce 55% uczniów deklaruje korzystanie z chatbotów AI w celu wspierania nauki co najmniej raz w tygodniu. Średnia OECD wynosi 46%. Dane z noty OECD dla Polski (otwiera się w nowej karcie) pokazują więc, że nie stoimy już przed pytaniem, czy młodzież zetknie się z AI. Ważniejsze staje się to, czy szkoła pomaga jej korzystać z tych narzędzi odpowiedzialnie i skutecznie.Źródła: OECD PISA 2025, OECD — Polska ↓

Przegląd Stanford SCALE (otwiera się w nowej karcie) z listopada 2026 roku podsumowuje 52 prace badawcze dostarczające dowodów przyczynowych na temat AI w edukacji; 32 z nich dodano od poprzedniego przeglądu z marca 2026 roku. Autorzy wskazują, że AI częściej rokuje jako wsparcie uczenia się — na przykład wyjaśnianie pojęć, prowadzenie ćwiczeń czy udzielanie informacji zwrotnej — niż jako narzędzie, które wykonuje zadania za ucznia. Nawet w pierwszym przypadku wyniki nie są jednak jednolite.Źródło: Stanford SCALE ↓

Przegląd zwraca uwagę na ograniczenia bazy dowodowej: wiele badań dotyczy szkolnictwa wyższego, a nie codziennej pracy w szkołach podstawowych i średnich. Nadal brakuje mocnych danych pozwalających rozstrzygnąć, czy AI w dłuższej perspektywie zmniejsza, czy pogłębia nierówności edukacyjne.Źródła ↓