Indeks pojęć

Pojęcia AI — po polsku i z wymową

Jak czytać i rozumieć anglojęzyczne nazwy ze świata sztucznej inteligencji. Te same objaśnienia pokazują się w dymkach w artykułach Bazy wiedzy.

A

Agentprogram autonomiczny / asystent zadaniowywym. agent (ang. ejdżent)Pojęcia techniczne: System AI, który sam planuje kroki, korzysta z narzędzi (np. przeglądarki) i realizuje złożone zadania bez ciągłego udziału człowieka.
AGIang. Artificial General Intelligenceogólna sztuczna inteligencjawym. ej-dżi-ajPojęcia techniczne: Hipotetyczna AI dorównująca człowiekowi w większości zadań umysłowych, a nie tylko w jednej wąskiej dziedzinie.
AI Actang. Artificial Intelligence Actakt w sprawie sztucznej inteligencjiwym. ej-aj aktKompetencje, prawo i edukacja: Unijne rozporządzenie, które dzieli systemy AI według poziomu ryzyka i nakłada na nie obowiązki.
AI ChamberZwiązek Pracodawców Sztucznej Inteligencjiwym. ej-aj czejmberKompetencje, prawo i edukacja: Polska organizacja pracodawców branży AI (aichamber.eu), reprezentująca firmy w dialogu o regulacjach w Polsce i UE (m.in. ); organizator konferencji PROOF. ZroZoom AI P.S.A. jest jej członkiem.
AI Literacykompetencje AIwym. ej-aj litere-siKompetencje, prawo i edukacja: Umiejętność rozumienia, krytycznej oceny i odpowiedzialnego korzystania z narzędzi sztucznej inteligencji.
Aiderang. AI + aider — pomocnikwym. ajderNarzędzia, firmy i platformy: Otwartoźródłowy program do pracy w parze z AI w : wprowadza zmiany w kodzie repozytorium i sam zapisuje je jako commity w Gicie.
Algorytmang. algorithmwym. algorytm (ang. algorytm)Pojęcia techniczne: Skończony ciąg jasno określonych kroków prowadzący do rozwiązania zadania; fundament każdego programu i modelu .
Androidsystem operacyjny Google na smartfonywym. android (ang. endrojd)Narzędzia, firmy i platformy: Najpopularniejszy na świecie system operacyjny na smartfony i tablety, rozwijany przez ; oparty na . Ma wbudowanego asystenta .
Anonimizacja danychusuwanie danych osobowychwym. anonimizacjaKompetencje, prawo i edukacja: Zmiana danych tak, by nie dało się z nich ponownie rozpoznać konkretnej osoby — np. usunięcie nazwisk, adresów i numerów identificacyjnych. Anonimizacja różni się od pseudonimizacji: tej drugiej da się w praktyce cofnąć, dlatego RODO traktuje ją łagodniej.
Anthropicwym. antropikNarzędzia, firmy i platformy: Amerykańska firma badawcza założona przez byłych pracowników , twórca modeli ; kładzie nacisk na bezpieczeństwo AI.
Antigravityang. antigravity — antygrawitacjawym. anty-grawitiNarzędzia, firmy i platformy: Agentowa programistyczna (od listopada 2025): agenci oparci na modelach planują zadania, piszą kod i sami sprawdzają efekt w edytorze, i przeglądarce.
APIang. Application Programming Interfaceinterfejs programistyczny aplikacjiwym. ej-pi-ajPojęcia techniczne: Ustalony sposób, w jaki jeden program korzysta z funkcji innego — np. aplikacja z modelu AI.
Apple Intelligencewym. epl intelidżensNarzędzia, firmy i platformy: Zestaw funkcji AI wbudowanych w urządzenia Apple, łączący modele działające na urządzeniu z Private Cloud Compute.
Argonwym. argonNarzędzia, firmy i platformy: Kryptonim badawczy nowej generacji modeli AI skupionych na autonomicznym wnioskowaniu wieloagentowym i formalnym dowodzeniu poprawności.
Astrawym. astraNarzędzia, firmy i platformy: Nazwa zaawansowanych systemów i wnioskujących — od Project Astra firmy DeepMind (asystent wideo i audio w czasie rzeczywistym) po model nowej generacji -6 Astra.
Athenawym. atenaNarzędzia, firmy i platformy: Polski zainstalowany w w Krakowie, poprzednik ; w momencie uruchomienia najszybszy system obliczeniowy w Polsce, wykorzystywany m.in. do pierwszych treningów polskich modeli językowych.
Automatyzacjaang. automationwym. automatyzacja (ang. otomejszyn)Pojęcia techniczne: Przekazanie powtarzalnych czynności programom, które wykonują je samodzielnie według ustalonych reguł lub z pomocą AI — np. sortowanie poczty czy tworzenie raportów.

B

Bielikod bielika, orła z białym ogonemwym. bie-likNarzędzia, firmy i platformy: Polski otwarty : rodzina modeli o rozmiarze od ok. 1,5 do 11 mld parametrów, trenowana na polskich danych przez Fundację we współpracy z . Dostępny na , działa też lokalnie.
Big Datawielkie zbiory danychwym. big dejtaPojęcia techniczne: Ogromne, szybko przyrastające i zróżnicowane zbiory danych, których analiza wymaga specjalnych narzędzi; paliwo treningowe nowoczesnej AI.
Boltang. bolt — śruba, błyskawicawym. bołtNarzędzia, firmy i platformy: Narzędzie firmy StackBlitz (bolt.new): buduje, uruchamia i wdraża pełne aplikacje webowe w przeglądarce, bo Node.js działa w jej karcie.
Botang. botwym. botPojęcia techniczne: Program, który automatycznie wykonuje proste, powtarzalne zadania — od odpowiadania na pytania po zbieranie danych z sieci.
BRAVEang. brave — odważnywym. brejwNarzędzia, firmy i platformy: Polska firma szkoleniowa (brave.courses), działająca od 2022 roku: prowadzi kursy i programy AI dla twórców i zespołów (m.in. 10xDevs, AI Tech Leaders, AI Product Heroes, AI_Sales) oraz spotkania społeczności BRAVE AI Community w polskich miastach.

C

Centrum danychang. Data Centerośrodek przetwarzania danychwym. centrum danych (ang. dejta senter)Pojęcia techniczne: Specjalistyczny obiekt przemysłowy mieszczący tysiące , dyskowych i klastrów wraz z zaawansowanymi systemami chłodzenia i zasilania; fizyczny fundament i obliczeń sztucznej inteligencji.
Chat / Czatrozmowawym. czatNarzędzia, firmy i platformy: Rozmowa tekstowa w czasie rzeczywistym; w kontekście AI — okno rozmowy z asystentem, w którym zadajesz pytania i otrzymujesz odpowiedzi.
Chatbot / Czatbotrobot konwersacyjnywym. czatbotPojęcia techniczne: Program prowadzący rozmowę z człowiekiem; dawniej oparty na sztywnych scenariuszach, dziś zwykle na modelu językowym ().
ChatGPTang. Chat Generative Pre-trained Transformerwym. czat-dżi-pi-tiNarzędzia, firmy i platformy: Asystent konwersacyjny firmy , który spopularyzował na świecie.
Chmuraang. cloud (computing)wym. chmura (ang. klaud)Pojęcia techniczne: Korzystanie z , miejsca na i programów dostawcy przez internet zamiast na własnym sprzęcie — np. Drive, 365 czy usługi AI. Wygodne, ale dane trafiają do zewnętrznej firmy.
CI/CDang. Continuous Integration / Continuous Deliveryciągła integracja i dostarczaniewym. si-aj-si-diPojęcia techniczne: Praktyka automatycznego testowania i publikowania każdej zmiany w kodzie, dzięki czemu nowe wersje trafiają do użytkowników szybko i bez ręcznej pracy.
Claudewym. klodNarzędzia, firmy i platformy: Model językowy i asystent AI firmy , ceniony m.in. za analizę długich dokumentów i programowanie.
Claude Codeang. code — kodwym. klod kodNarzędzia, firmy i platformy: programistyczny działający w : czyta projekt, edytuje , uruchamia testy i commity, a kolejne kroki zatwierdza człowiek. Zapowiedziany 24 lutego 2025, powszechnie dostępny od 22 maja 2025.
CLIang. Command Line Interfaceinterfejs wiersza poleceńwym. si-el-ajPojęcia techniczne: Interfejs wiersza poleceń — tekstowy sposób obsługi programów przez wpisywanie poleceń w zamiast klikania w okna graficzne; podstawowy tryb pracy i narzędzi deweloperskich.
Codexwym. kodeksNarzędzia, firmy i platformy: programistyczny działający w , edytorze kodu i ; sam czyta projekt, wprowadza zmiany i uruchamia testy.
Copilotwym. ko-pajlotNarzędzia, firmy i platformy: Asystent AI firmy wbudowany m.in. w , pakiet Office i edytor kodu .
Cursoredytor kodu z AIwym. kerserNarzędzia, firmy i platformy: Edytor kodu oparty na VS Code, przebudowany pod pracę z agentem AI: czyta cały projekt, proponuje i wprowadza zmiany oraz uruchamia testy.
Cyberbezpieczeństwoang. cybersecuritywym. cyberbezpieczeństwo (ang. sajber-sikjurity)Kompetencje, prawo i edukacja: Ochrona komputerów, sieci, kont i danych przed atakami, wyciekami i nadużyciami — od silnych haseł i aktualizacji po zasady korzystania z narzędzi AI w firmie.
CyfronetACK — Akademickie Centrum Komputerowe AGHwym. cyfronetNarzędzia, firmy i platformy: Centrum obliczeniowe Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie. Utrzymuje (m.in. i ), na których trenuje się polskie modele językowe — i .

D

Deep learninguczenie głębokiewym. dip lerningPojęcia techniczne: Odmiana oparta na wielowarstwowych (głębokich) sieciach neuronowych — podstawa współczesnych , generatorów obrazu i rozpoznawania mowy.
Deepfakefałszywka generowana przez AIwym. dip-fejkKompetencje, prawo i edukacja: Zmanipulowany lub w całości wygenerowany przez AI materiał wideo, audio albo obraz, realistycznie podszywający się pod prawdziwą osobę lub zdarzenie.
DeepSeekwym. dip-sikNarzędzia, firmy i platformy: Chińska firma i rodzina otwartych modeli AI, które zyskały sławę wysoką jakością przy niskim koszcie treningu.

E

Embeddingosadzenie wektorowewym. embedingPojęcia techniczne: Zapis znaczenia słowa, zdania lub dokumentu jako wektora liczb, dzięki któremu AI porównuje teksty według sensu — kluczowe w wyszukiwaniu semantycznym i .

F

Fablewym. fejblNarzędzia, firmy i platformy: Zaawansowany model z rodziny firmy , zoptymalizowany pod kątem głębokiego wnioskowania i długich zadań agentowych.
Fake newsfałszywa wiadomośćwym. fejk njusKompetencje, prawo i edukacja: Fałszywa lub zmanipulowana informacja publikowana, by wprowadzić odbiorców w błąd, wywołać sensację albo osiągnąć korzyść.
Fine-tuningdostrajaniewym. fajn-tjuningPojęcia techniczne: Dotrenowanie gotowego modelu na danych z konkretnej dziedziny, by lepiej radził sobie z określonym zadaniem.
Folder / katalogang. folder / directorywym. folder (ang. fouldier)Pojęcia techniczne: Pojemnik na w strukturze danych — trzyma pliki i inne foldery. „Folder” to nazwa z i macOS, „katalog” — z i dawnych systemów; w praktyce oznaczają to samo.

G

Geminiwym. dżeminajNarzędzia, firmy i platformy: Rodzina modeli AI i asystent firmy , zintegrowana m.in. z wyszukiwarką i pakietem biurowym.
GenAIang. Generative Artificial Intelligencegeneratywna sztuczna inteligencjawym. dżen-ej-ajPojęcia techniczne: Rodzaj AI, który tworzy nowe treści — tekst, kod, obrazy, dźwięk lub wideo — na podstawie wzorców z danych.
Gitsystem kontroli wersjiwym. gitNarzędzia, firmy i platformy: Narzędzie zapisujące każdą zmianę w projektu jako wersję z autorem i opisem; pozwala wielu osobom pracować nad tym samym kodem i wracać do wcześniejszych wersji.
GitHubwym. githabNarzędzia, firmy i platformy: Największa do przechowywania kodu oparta na Gicie, należąca do ; przechowuje miliony projektów i umożliwia wspólną pracę nad nimi.
GitLabwym. gitlabNarzędzia, firmy i platformy: do zarządzania kodem i pracy programistycznej (), podobna do , ale możliwa do uruchomienia na własnych .
Googlewym. guglNarzędzia, firmy i platformy: Amerykański gigant technologiczny, twórca wyszukiwarki, systemu oraz modeli AI z rodziny .
GPTang. Generative Pre-trained Transformerrodzina modeli OpenAIwym. dżi-pi-tiPojęcia techniczne: Rodzina modeli językowych , na których działa ; kolejne wersje (GPT-4, GPT-5) wyznaczają stan wiedzy w AI.
GPUang. Graphics Processing Unitprocesor graficznywym. dżi-pi-juPojęcia techniczne: Układ wykonujący równolegle ogromną liczbę obliczeń; podstawowy sprzęt do trenowania i uruchamiania modeli AI.
Grokwym. grokNarzędzia, firmy i platformy: Model AI i asystent firmy Elona Muska, zintegrowany z serwisem X.
GUIang. Graphical User Interfacegraficzny interfejs użytkownikawym. dżi-ju-aj (lub gui)Pojęcia techniczne: Graficzny interfejs użytkownika — sposób obsługi programu za pomocą okien, ikon i przycisków klikanych myszą lub dotykiem, w przeciwieństwie do wiersza poleceń ().

H

Haikuwym. hajkuNarzędzia, firmy i platformy: Najszybszy, najlżejszy i najbardziej ekonomiczny model z rodziny firmy — przeznaczony do prostych zadań w czasie rzeczywistym, klasyfikacji i obsługi dużej skali zapytań.
Halucynacjazmyślenie, konfabulacjawym. halucynacja (ang. halusinejszyn)Pojęcia techniczne: Odpowiedź modelu brzmiąca pewnie i wiarygodnie, ale niezgodna z faktami lub zmyślona.
Helioswym. heliosNarzędzia, firmy i platformy: Najpotężniejszy w Polsce, uruchomiony w 2024 roku w w Krakowie; wyposażony w setki akceleratorów GH200 Grace Hopper, stanowi główną krajową infrastrukturę do trenowania modeli AI i badań naukowych.
HITLang. Human-in-the-Loopczłowiek w pętliwym. ejcz-aj-ti-elPojęcia techniczne: Rozwiązanie, w którym człowiek zatwierdza, koryguje lub odrzuca propozycje AI, zanim trafią do działania. To najprostsza forma nadzoru nad systemem: model się uczy i działa, ale ostateczna decyzja pozostaje przy człowieku.
Hugging Faceang. hugging face — tulona twarz (uśmiechnięta emotka)wym. hagink fejsNarzędzia, firmy i platformy: Społecznościowa z milionami otwartych modeli, zbiorów danych i aplikacji AI; to stamtąd pobiera się m.in. , Llamę i .

I

IDEASInstytut Badawczy IDEASwym. ajdiasNarzędzia, firmy i platformy: Państwowa jednostka badawczo-naukowa (ideas.edu.pl) powołana w 2025 roku przez Radę Ministrów, nadzorowana przez Ministra Cyfryzacji i Ministra Obrony Narodowej. Rozwija AI dla administracji, obronności i gospodarki; jej zespoły badają m.in. widzenie maszynowe, przetwarzanie języka naturalnego i .
iOSsystem operacyjny Apple na iPhone’ywym. aj-oł-esNarzędzia, firmy i platformy: System operacyjny iPhone’ów firmy Apple (na iPadach — iPadOS). Funkcje AI udostępnia w ramach .

J

Jevwym. dżewNarzędzia, firmy i platformy: Model AI nowego typu (System One) firmy TypeSafe AI: zamiast generować tekst, w ułamku sekundy zwraca bezpośrednio ustrukturyzowane decyzje, typowane dane i skalibrowane prawdopodobieństwa dla kodu programistycznego i .

K

Konektorang. connectorwym. konektor (ang. konektor)Pojęcia techniczne: Gotowe połączenie między aplikacją a zewnętrzną usługą (np. pocztą, kalendarzem, bazą danych), dzięki któremu dane płyną bez pisania własnego kodu.
Kredytang. creditwym. kredyt (ang. kredit)Narzędzia, firmy i platformy: Wirtualna jednostka rozliczeniowa w AI, przeliczana na zużyte , czas pracy lub wywołania narzędzi.
KRiBSIKomisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencjiwym. ka-er-i-be-es-iKompetencje, prawo i edukacja: Polska Komisja odpowiedzialna za nadzór rynku systemów sztucznej inteligencji i wykonywanie zadań określonych w oraz krajowej ustawie o systemach AI.

L

LinkedInwym. linkt-inNarzędzia, firmy i platformy: Serwis społecznościowy dla profesjonalistów — do budowania kontaktów zawodowych i marki osobistej.
Linuxotwarty system operacyjnywym. linuksNarzędzia, firmy i platformy: Rodzina otwartych systemów operacyjnych z jądrem Linux; fundament współczesnej infrastruktury sztucznej inteligencji, na którym działa większość , klastrów obliczeniowych i chmur technologicznych.
Llamaang. Large Language Model Meta AIrodzina modeli Metawym. lamaNarzędzia, firmy i platformy: Rodzina otwartych modeli językowych firmy , które można pobierać i uruchamiać na własnym sprzęcie.
LLMang. Large Language Modelduży model językowywym. el-el-emPojęcia techniczne: Model AI trenowany na ogromnych zbiorach tekstu, który rozumie i generuje język naturalny.
Lovableang. lovable — uroczy, godny uwagiwym. łavablNarzędzia, firmy i platformy: , na której powstał ten serwis: opisujesz słowami, co ma działać, a ona buduje interfejs, kod i zaplecze aplikacji.
Lunawym. lunaNarzędzia, firmy i platformy: Szybki, lekki i ekonomiczny wariant wprowadzony od generacji modeli .6 (GPT-5.6 Luna obok i ), zoptymalizowany pod kątem niskiego opóźnienia, interakcji w czasie rzeczywistym i klasyfikacji.

M

Macierzang. ang. Matrixprostokątna tablica liczb / układ dyskówwym. macierz (ang. mejtriks)Pojęcia techniczne: W matematyce i : prostokątny układ liczb stanowiący podstawową strukturę danych (operacje na macierzach to sedno obliczeń i TPU). W infrastrukturze: także macierz dyskowa przechowująca zbiory danych.
Manusłac. manus — rękawym. manusNarzędzia, firmy i platformy: AI (od marca 2025, firma Butterfly Effect), który dostaje własny komputer i samodzielnie wykonuje wieloetapowe zadania: wyszukuje w sieci, planuje kroki i zwraca gotowy efekt.
Mapa myśliang. mind mapwym. mapa myśli (ang. majnd map)Kompetencje, prawo i edukacja: Graficzny sposób porządkowania wiedzy: temat w centrum, a powiązane pojęcia rozchodzą się gałęziami — tak działa też nasza mapa wiedzy 3D.
Markdownang. markdown — znakowanywym. markdaunPojęcia techniczne: Lekki format tekstu, w którym znaki decydują o formatowaniu: # to nagłówek, * — wyróżnienie, - — lista. .md są proste, przenośne i czytelne zarówno dla ludzi, jak i dla AI — używają ich , pliki README w repozytoriach i asystenci AI.
MCPang. Model Context Protocolprotokół kontekstu modeluwym. em-si-piPojęcia techniczne: Otwarty standard (zaproponowany przez ), który pozwala asystentom AI łączyć się z zewnętrznymi narzędziami i źródłami danych w jednolity sposób.
Metawym. metaNarzędzia, firmy i platformy: Amerykański koncern technologiczny (Facebook, Instagram, WhatsApp), twórca otwartych modeli językowych z rodziny .
Microsoftwym. majkrosoftNarzędzia, firmy i platformy: Amerykański gigant technologiczny, duży inwestor , twórca asystenta i Azure.
Mistralwym. mistralNarzędzia, firmy i platformy: Francuska firma AI i rodzina jej modeli — w tym otwartych — cenionych za sprawność przy niewielkich rozmiarach.
MLang. Machine Learninguczenie maszynowewym. em-el (ang. maszin lerning)Pojęcia techniczne: Dziedzina informatyki, w której systemy uczą się na danych i poprawiają wyniki bez ręcznego programowania każdej reguły.
Multimodalnośćwielomodalność (tekst, obraz, dźwięk)wym. multimodalność (ang. malti-moudal)Pojęcia techniczne: Zdolność modelu do jednoczesnej pracy z tekstem, obrazem, dźwiękiem i wideo.
Mythoswym. mitosNarzędzia, firmy i platformy: Specjalistyczny model z rodziny firmy o najwyższych zdolnościach weryfikacji i , udostępniany w programach kontrolowanych.

N

n8nang. nodemation (node automation)wym. en-ejt-enNarzędzia, firmy i platformy: do wizualnego budowania i AI: łączy setki usług w przepływy pracy, działa w lub na własnym .
NLPang. Natural Language Processingprzetwarzanie języka naturalnegowym. en-el-piPojęcia techniczne: Dziedzina AI zajmująca się rozumieniem i generowaniem ludzkiego języka przez komputery.
NVIDIAwym. en-widiaNarzędzia, firmy i platformy: Amerykański producent procesorów graficznych (), na których trenuje się większość modeli AI; jedna z najcenniejszych firm świata.

O

Obsidianwym. obsidianNarzędzia, firmy i platformy: Aplikacja do zarządzania wiedzą () oparta na i grafie powiązań.
OKFang. Open Knowledge Formatotwarty format baz wiedzy dla AIwym. o-ka-efPojęcia techniczne: Otwarty standard organizacji baz wiedzy ( / -wiki) w z metadanymi YAML, zaprojektowany tak, by ludzie i agenci AI mogli czytać, przeszukiwać i weryfikować dokumenty bez konieczności stosowania złożonych baz wektorowych.
Okno kontekstuang. context windowwym. okno kontekstu (ang. kontekst łindoł)Pojęcia techniczne: Maksymalna liczba (pytanie, historia rozmowy, dokumenty), którą model może jednocześnie uwzględnić w jednej interakcji.
Ollamawym. olamaNarzędzia, firmy i platformy: Darmowe, otwarte narzędzie uruchamiające modele AI (m.in. , , ) lokalnie na własnym komputerze — bez wysyłania danych do .
Open Sourceotwarte oprogramowaniewym. open sorsKompetencje, prawo i edukacja: Oprogramowanie, którego kod i wagi można publicznie badać i modyfikować — na otwartych licencjach (np. Apache 2.0 jak w ) lub licencjach typu open-weights z ograniczeniami komercyjnymi (jak w rodzinie ).
OpenAIwym. ołpen-ej-ajNarzędzia, firmy i platformy: Amerykańska firma badawcza, twórca modeli i asystenta .
OpenCodewym. open-kodNarzędzia, firmy i platformy: Otwartoźródłowy programistyczny działający w , na pulpicie i w telefonie; obsługuje ponad 75 dostawców modeli ( models.dev).
Opinia indywidualnastanowisko organu w konkretnej sprawiewym. opinia indywidualnaKompetencje, prawo i edukacja: Odpowiedź na pytanie, jak przepisy i polskiej ustawy o systemach AI stosują się do opisanego stanu faktycznego lub planowanego działania jednego podmiotu.
Opuswym. opusNarzędzia, firmy i platformy: Flagowy model z rodziny firmy , przeznaczony do najbardziej wymagających i złożonych zadań analitycznych.

P

Perplexitywym. perpleksitiNarzędzia, firmy i platformy: Wyszukiwarka odpowiedzi oparta na AI — zamiast listy linków podaje gotową odpowiedź ze źródłami.
Pipelinepotok przetwarzaniawym. pajp-lajnPojęcia techniczne: Ciąg automatycznych etapów, w którym wynik jednego staje się wejściem następnego (np. pobranie danych → → indeksowanie).
PKMang. Personal Knowledge Managementosobiste zarządzanie wiedząwym. pi-ka-emKompetencje, prawo i edukacja: Nawyki i narzędzia służące do zbierania, porządkowania i łączenia własnych notatek, artykułów oraz pomysłów tak, by tworzyły osobistą bazę wiedzy. W praktyce: krótkie notatki w trwałym formacie (np. ), linkowane ze sobą jak strony w Wikipedii.
Platformaang. platformwym. platforma (ang. platform)Pojęcia techniczne: Rozbudowany serwis lub system, na którym działają inne usługi, aplikacje albo społeczności — np. platforma e-learningowa, platforma chmurowa czy .
Plikang. filewym. plikPojęcia techniczne: Zapisany pod nazwą zestaw danych na dysku lub w — dokument, zdjęcie, nagranie albo program. Rozszerzenie w nazwie (.pdf, .docx, .md) mówi, jakiego jest rodzaju i jakim programem je otworzyć.
PLLuMang. Polish Large Language Modelpolski duży model językowywym. plumNarzędzia, firmy i platformy: Rodzina otwartych polskich modeli językowych o rozmiarze od 4 do 70 mld parametrów, zbudowana przez konsorcjum naukowe (lider: Politechnika Wrocławska) dla Ministerstwa Cyfryzacji. Modele są na , część także do użytku komercyjnego.
Pluginwtyczkawym. plaginPojęcia techniczne: Wtyczka rozszerzająca możliwości programu lub asystenta AI o dodatkowe funkcje — np. wyszukiwanie w sieci czy pracę na .
Promptzapytanie, poleceniewym. promptPojęcia techniczne: Zapytanie lub polecenie w języku naturalnym, na podstawie którego model AI tworzy odpowiedź.
Prompt engineeringprojektowanie zapytańwym. prompt endżiniringPojęcia techniczne: Umiejętność formułowania zapytań i kontekstu tak, by uzyskać od AI jak najtrafniejszy wynik.
Promptowanieformułowanie zapytań/poleceń dla AIwym. promptowaniePojęcia techniczne: Potoczna, spolszczona nazwa pracy z asystentem AI: formułowania i poprawiania poleceń, tak by model dał użyteczny wynik. Jest praktyczną częścią — ten drugi termin opisuje to jako osobną umiejętność zawodową.

R

RAGang. Retrieval-Augmented Generationgenerowanie wspomagane wyszukiwaniemwym. ragPojęcia techniczne: Metoda, w której model przed odpowiedzią przeszukuje sprawdzoną bazę dokumentów i opiera się na jej treści.
Replitang. replicate — powielaćwym. riplitNarzędzia, firmy i platformy: Środowisko programistyczne w przeglądarce z agentem AI: opisujesz aplikację, a Replit pisze kod, uruchamia go i hostuje w .
RLHFang. Reinforcement Learning from Human Feedbackuczenie ze wzmocnieniem na podstawie ocen ludziwym. ar-el-ejcz-efPojęcia techniczne: Metoda dostrajania modeli, w której ludzie oceniają odpowiedzi, a model uczy się preferować te lepiej ocenione.

S

SDLCang. Software Development Life Cyclecykl życia oprogramowaniawym. es-di-el-siPojęcia techniczne: Pełny cykl tworzenia oprogramowania: od pomysłu i projektu, przez budowę i testy, po wdrożenie i utrzymanie.
Second Braindrugi mózgwym. sekond brejnKompetencje, prawo i edukacja: Osobista, zewnętrzna baza wiedzy — notatki, linki i w jednym miejscu, połączone wzajemnymi odnośnikami — która odciąża pamięć i pozwala wracać do pomysłów. Nazwę spopularyzowała książka Tiaga Forte „The Second Brain”; pojęcie bliskie i metodzie Zettelkasten.
Serwerang. serverwym. serwer (ang. serwer)Pojęcia techniczne: Komputer lub program działający bez przerwy, który udostępnia innym urządzeniom dane i usługi — strony WWW, pocztę, albo modele AI.
Shadow AIAI w cieniu, nieautoryzowane użycie AIwym. szadoł ej-ajKompetencje, prawo i edukacja: Korzystanie przez pracowników z narzędzi AI bez wiedzy i zgody organizacji — np. wklejanie poufnych danych do darmowych — co rodzi ryzyko wycieku danych i naruszeń prawa.
SIang. Superintelligencesuperinteligencja / sztuczna inteligencjawym. es-i (skrót polski); ang. es-ajPojęcia techniczne: Hipotetyczna AI przewyższająca ludzi niemal we wszystkich dziedzinach. Uwaga: po polsku „SI” to powszechny skrót od „sztuczna inteligencja”.
Sieć neuronowaang. neural networkwym. sieć neuronowa (ang. niural netłork)Pojęcia techniczne: Model obliczeniowy złożony z warstw połączonych „neuronów”, który uczy się wzorców z danych — podstawa współczesnej AI, w tym .
Skillumiejętność, pakiet instrukcjiwym. skilPojęcia techniczne: Gotowy pakiet instrukcji i narzędzi, który uczy asystenta AI konkretnej umiejętności — np. tworzenia prezentacji albo analizy danych.
Solwym. solNarzędzia, firmy i platformy: Zrównoważony i flagowy wariant wprowadzony od generacji modeli .6 (GPT-5.6 Sol obok i ), łączący wysoką jakość generowania odpowiedzi, rozumowanie ogólne oraz optymalną wydajność.
Sonnetwym. sonetNarzędzia, firmy i platformy: Średni model z rodziny firmy — balans między jakością, szybkością i kosztem.
SpeakLeashang. speak + leash; po polsku Spichlerzwym. spiks-leszNarzędzia, firmy i platformy: Polski projekt zainicjowany w 2022 roku przez Sebastiana Kondrackiego: zbiera otwarte dane tekstowe po polsku i buduje narzędzia AI. Autor rodziny modeli .
STTang. Speech-to-Textrozpoznawanie mowywym. es-ti-tiPojęcia techniczne: Zamiana nagranej mowy na tekst (transkrypcja).
Superkomputerkomputer dużej mocy obliczeniowej (HPC)wym. super-kom-pu-terPojęcia techniczne: Potężny system obliczeniowy złożony z tysięcy połączonych procesorów i akceleratorów graficznych (), zdolny do wykonywania biliardów operacji na sekundę (FLOPS); niezbędny fundament do trenowania nowoczesnych modeli AI.

T

Terminalkonsola / okno wiersza poleceńwym. terminalNarzędzia, firmy i platformy: Tekstowe okno programu pozwalające komunikować się bezpośrednio z systemem operacyjnym; podstawowe środowisko uruchamiania programistycznych (m.in. , , ), skryptów i .
Terrawym. terraNarzędzia, firmy i platformy: Zaawansowany wariant wprowadzony od generacji modeli .6 (GPT-5.6 Terra obok i ), zoptymalizowany pod kątem głębokiej analizy kodu, wnioskowania programistycznego i wieloetapowej weryfikacji zadań.
Tokenang. tokenwym. token (ang. tołken)Pojęcia techniczne: Podstawowa jednostka tekstu (fragment słowa, słowo lub znak), na którą model językowy dzieli tekst i według której rozlicza się jego użycie.
TTSang. Text-to-Speechsynteza mowywym. ti-ti-esPojęcia techniczne: Zamiana tekstu na mowę generowaną przez komputer.

U

Ubuntudystrybucja Linuksawym. ubuntuNarzędzia, firmy i platformy: Najpopularniejsza otwartoźródłowa dystrybucja oparta na Debianie, powszechnie stosowana na stacjach roboczych i do trenowania oraz uruchamiania modeli AI.

V

v0ang. version zerowym. wi-zeroNarzędzia, firmy i platformy: Narzędzie firmy Vercel generujące interfejsy: opisujesz ekran, a v0 tworzy kod React z Tailwind CSS i komponentami shadcn/ui, gotowy do wklejenia do projektu.
Vibe codingwym. wajb kodingKompetencje, prawo i edukacja: Tworzenie oprogramowania przez opisywanie zamiarów asystentowi AI w języku naturalnym zamiast ręcznego pisania kodu.

W

Webinarszkolenie onlinewym. webinar (ang. uheb-nar)Kompetencje, prawo i edukacja: Szkolenie lub prezentacja prowadzone przez internet, zwykle na żywo, z możliwością zadawania pytań przez uczestników. Skrót od angielskiego webinar (web + seminar).
Windowssystem operacyjny Microsoftuwym. łindołsNarzędzia, firmy i platformy: Najpopularniejszy system operacyjny dla komputerów osobistych, rozwijany przez . Coraz mocniej wbudowuje funkcje AI, m.in. asystenta .
Windsurfang. windsurf — deska z żaglemwym. wajnd-surfNarzędzia, firmy i platformy: Edytor kodu z agentem AI, który samodzielnie wykonuje wieloetapowe zadania w projekcie. W lipcu 2025 przejęty przez firmę Cognition, twórcę Devin.
Workflowprzepływ pracywym. łerk-flołPojęcia techniczne: Zaplanowana, powtarzalna sekwencja zadań, narzędzi i decyzji — coraz częściej automatyzowana z pomocą AI.

X

xAIwym. iks-ej-ajNarzędzia, firmy i platformy: Firma Elona Muska rozwijająca , twórca modeli z rodziny .